APEL IZBY GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ o spójne, sprawiedliwe i przewidywalne wdrożenie reformy celnej Unii Europejskiej
Do przedstawicieli Rządu RP, Parlamentu RP, polskich Posłów do Parlamentu Europejskiego oraz instytucji Unii Europejskiej
Szanowni Państwo,
Reforma unijnego systemu celnego stanowi jeden z najważniejszych procesów legislacyjnych kształtujących przyszłość europejskiego handlu elektronicznego. Jej wdrożenie będzie miało bezpośredni wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorców, platform handlowych, operatorów logistycznych, administracji celnej oraz milionów konsumentów w Unii Europejskiej.
Izba Gospodarki Elektronicznej (e-Izba), reprezentując interesy sektora gospodarki cyfrowej, zwraca uwagę na konieczność zapewnienia, aby nowe regulacje odpowiadały rzeczywistym modelom funkcjonowania transgranicznego e-commerce, gwarantowały równe warunki konkurencji oraz były wdrażane w sposób jednolity, transparentny i przewidywalny.
Szczególne znaczenie ma uwzględnienie dynamicznej ewolucji modeli biznesowych platform spoza Unii Europejskiej, w tym postępującej integracji pionowej ich działalności oraz wykorzystywania zróżnicowanych struktur logistycznych i celnych. Bez odpowiedniego dostosowania przepisów i harmonogramu reformy istnieje ryzyko powstania istotnych różnic w obowiązkach nakładanych na podmioty prowadzące działalność na tym samym rynku i konkurujące o tych samych konsumentów.
W związku z powyższym przedstawiamy sześć kluczowych postulatów dotyczących dalszych prac nad reformą oraz jej wdrożenia.
1. Równe zasady dla wszystkich modeli transgranicznego e-commerce, w tym B2C i B2B2C
Jednym z fundamentalnych wyzwań reformy jest zapewnienie, aby zakres obowiązków celnych i sprawozdawczych nie był uzależniony wyłącznie od formalnej struktury transakcji, przyjętego modelu logistycznego czy sposobu organizacji łańcucha dostaw.
Współczesny handel elektroniczny obejmuje zarówno bezpośrednią sprzedaż transgraniczną B2C, jak i bardziej złożone modele B2B2C (business-to-business- to-consumer), wykorzystujące pośredników, podmioty powiązane, magazyny zlokalizowane na terytorium Unii Europejskiej oraz różne procedury celne.
Postępująca pionowa integracja platform spoza UE może prowadzić do sytuacji, w której podmioty realizujące sprzedaż do konsumentów europejskich będą podlegać różnym obowiązkom i terminom wdrożenia nowych przepisów, mimo porównywalnego charakteru prowadzonej działalności.
Szczególne wątpliwości budzi możliwość objęcia od 1 lipca 2028 r. nowymi obowiązkami raportowania poprzez EU Customs Data Hub części sektora e- commerce B2C, przy jednoczesnym późniejszym objęciu analogicznymi obowiązkami innych modeli sprzedaży do konsumentów, w szczególności wykorzystujących struktury B2B2C i magazyny na terenie UE.
Postulujemy zapewnienie jednolitego terminu wdrożenia obowiązków raportowania poprzez EU Customs Data Hub dla wszystkich podmiotów i platform spoza UE prowadzących sprzedaż do konsumentów w Unii Europejskiej, niezależnie od przyjętego modelu biznesowego, struktury organizacyjnej i sposobu realizacji dostaw.
Wymaga to również jednoznacznego określenia roli importera, zasad przypisywania odpowiedzialności poszczególnym uczestnikom łańcucha dostaw oraz uwzględnienia specyfiki modeli B2B2C w przepisach wykonawczych i wytycznych.
Celem powinno być stworzenie systemu, w którym o zakresie obowiązków decyduje rzeczywisty charakter działalności gospodarczej i jej wpływ na rynek unijny, a nie możliwość zastosowania określonej struktury transakcyjnej lub logistycznej.
2. Jednolite wytyczne dotyczące Trust & Check oraz interoperacyjności systemów
Skuteczność reformy celnej będzie w znacznym stopniu zależała od jakości rozwiązań technicznych oraz jednolitej interpretacji nowych przepisów przez administracje celne państw członkowskich.
Szczególnie istotne jest opracowanie szczegółowych wytycznych dotyczących przyznawania statusu zaufanego przedsiębiorcy w ramach systemu Trust & Check, z uwzględnieniem istniejących rozwiązań AEO (Authorized Economic Operator). Wytyczne powinny też uwzględniać sytuację wielu graczy, przede wszystkim na rynku e-commerce, którzy dotychczas nie przeprowadzali operacji celnych. Przepisy powinny uwzględniać możliwość uzyskania, nawet jeśli pod dodatkowymi warunkami, statusu Trust & Chek i AEO w przypadku podmiotów dla których uzyskanie takiego statusu staje się kluczowe dla zachowania konkurencyjności w związku z reformą celną, a wcześniej te podmioty, ze względu na brak szczególnych przepisów celnych dla dostawy na odległość, nie musiały zaangażować się w takie procesy.
W ocenie e-Izby proces certyfikacji powinien uwzględniać rzeczywistą rolę przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw, jego przynależność do grupy kapitałowej, zakres kontroli nad procesami logistycznymi oraz dostęp do danych niezbędnych do realizacji obowiązków celnych.
Równolegle konieczne jest zapewnienie interoperacyjności systemów informatycznych administracji celnych i przedsiębiorców w procesie przechodzenia do ekosystemu EU Customs Data Hub.
Apelujemy o:
opracowanie i opublikowanie jednolitych we wszystkich państwach członkowskich wytycznych dotyczących Trust & Check oraz relacji tego statusu do AEO;
uwzględnienie w procesie certyfikacji złożonych struktur organizacyjnych, grup kapitałowych i modeli logistycznych;
zapewnienie wspólnych standardów wymiany danych oraz interoperacyjności systemów informatycznych;
odpowiednio wczesne udostępnienie specyfikacji technicznych, środowisk testowych i procedur integracyjnych z EU Customs Data Hub;
ograniczenie dublowania obowiązków administracyjnych i sprawozdawczych.
Rozwiązania te powinny umożliwiać przedsiębiorcom przygotowanie się do reformy bez konieczności ponoszenia nieproporcjonalnych kosztów wynikających z rozbieżnych wymagań technicznych i interpretacyjnych.
3. Jednolitość i przewidywalność wdrożenia reformy we wszystkich państwach członkowskich
Jednym z warunków prawidłowego funkcjonowania jednolitego rynku europejskiego jest spójne stosowanie przepisów celnych we wszystkich państwach członkowskich.
Rozbieżności w interpretacji nowych regulacji, harmonogramach wdrożenia oraz wymaganiach technicznych mogą prowadzić do fragmentacji rynku, zwiększenia kosztów działalności oraz powstawania przewag konkurencyjnych niezwiązanych z efektywnością przedsiębiorców. Warto także mieć na względzie zapowiedź Przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen dotyczącą paktu anty- goldplatingowego (Anti-Goldplating Pact), którego celem jest zapobieganie tworzeniu przez państwa członkowskie dodatkowych, krajowych warstw regulacyjnych wykraczających poza ramy prawne Unii Europejskiej.
Równie istotne jest zapewnienie przewidywalności procesu legislacyjnego i wdrożeniowego, zarówno z perspektywy administracji krajowych, jak i przedsiębiorców zobowiązanych do dostosowania swoich systemów i procesów operacyjnych.
Wzywamy do zapewnienia jednolitego, transparentnego i realistycznego harmonogramu wdrożenia reformy celnej w całej Unii Europejskiej.
W szczególności postulujemy wcześniejsze publikowanie wytycznych i dokumentacji technicznej, prowadzenie regularnych konsultacji z sektorem prywatnym, zapewnienie odpowiednich okresów dostosowawczych oraz koordynację działań między instytucjami unijnymi i administracjami krajowymi.
4. Powołanie krajowej grupy roboczej ds. EU Customs Data Hub
Projektowane unijne centrum danych celnych, EU Customs Data Hub, będzie jednym z kluczowych elementów nowego systemu celnego UE.
Jego skuteczne funkcjonowanie wymaga uwzględnienia nie tylko potrzeb organów celnych, ale również rzeczywistych procesów biznesowych, architektury systemów informatycznych oraz sposobów przepływu danych pomiędzy uczestnikami handlu transgranicznego.
Dlatego postulujemy powołanie krajowej grupy roboczej ds. EU Customs Data Hub, koordynowanej przez Departament Ceł Ministerstwa Finansów, z aktywnym udziałem przedstawicieli sektora prywatnego.
Grupa powinna stanowić platformę współpracy administracji z przedstawicielami sektora e-commerce, platform handlowych, operatorów logistycznych, podmiotów świadczących usługi celne oraz ekspertów w zakresie systemów informatycznych i zarządzania danymi.
Do jej podstawowych zadań powinny należeć identyfikacja problemów wdrożeniowych, analiza wymagań dotyczących danych, opiniowanie proponowanych rozwiązań technicznych oraz wypracowywanie rekomendacji dotyczących interoperacyjności i analizy ryzyka.
Rezultaty prac krajowej grupy mogłyby stanowić istotny wkład do działań Komisji Europejskiej i Unijnego Urzędu ds. Ceł w zakresie projektowania i wdrażania EU Customs Data Hub.
Polska, dysponując rozwiniętym sektorem e-commerce i doświadczeniem w obsłudze transgranicznych przepływów towarowych, może wnieść wartościowy wkład w projektowanie rozwiązań odpowiadających potrzebom całego rynku europejskiego.
Apelujemy również o wypracowanie spójnego stanowiska Polski w procesie przygotowania i wdrażania reformy, uwzględniającego doświadczenia polskich przedsiębiorców oraz praktyczne uwarunkowania funkcjonowania krajowej administracji celnej.
5. Koordynacja reformy celnej z pozostałymi regulacjami dotyczącymi e- commerce
Reforma celna jest wdrażana w okresie intensywnych zmian regulacyjnych obejmujących europejski handel elektroniczny. W procesie koordynacji działań w obszarze szeroko rozumianej reformy celnej należy zatem uwzględniać zarówno regulacje już obowiązujące, jak i projekty aktów prawnych oraz zapowiedzi legislacyjne znajdujące się w fazie przygotowań na poziomie unijnym i krajowym.
Przedsiębiorcy muszą równolegle dostosowywać działalność do nowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa produktów, odpowiedzialności platform internetowych, ochrony konsumentów, obowiązków podatkowych oraz przepływu i raportowania danych.
Brak odpowiedniej koordynacji pomiędzy tymi regulacjami może prowadzić do nakładania się obowiązków, powielania wymagań informacyjnych, niejasnego podziału odpowiedzialności oraz sprzecznych interpretacji prawnych.
Postulujemy przeprowadzenie kompleksowej analizy wzajemnych powiązań reformy celnej z innymi przepisami sektorowymi dotyczącymi e- commerce.
Analiza powinna obejmować identyfikację potencjalnych kolizji prawnych, luk regulacyjnych oraz przypadków nakładania się obowiązków sprawozdawczych i kontrolnych.
Izba Gospodarki Elektronicznej deklaruje gotowość do aktywnego udziału w tych pracach. Grupa Legislacyjna e-Izby podejmie działania zmierzające do zmapowania kluczowych zagadnień i przedstawienia rekomendacji dotyczących spójności otoczenia prawnego sektora e-commerce.
6. Stały dialog z przedsiębiorcami i rzeczywisty udział rynku w procesie wdrożenia
Skala i złożoność reformy celnej wymagają stałej współpracy pomiędzy administracją publiczną, instytucjami europejskimi i sektorem prywatnym.
Konsultacje nie powinny ograniczać się wyłącznie do etapu tworzenia przepisów. Równie istotny jest udział przedsiębiorców w przygotowywaniu aktów wykonawczych, wytycznych interpretacyjnych, standardów technicznych i harmonogramów wdrożeniowych.
Dlatego apelujemy o ustanowienie trwałych mechanizmów dialogu, które umożliwią wczesne identyfikowanie ryzyk, weryfikację wykonalności proponowanych rozwiązań oraz uwzględnienie doświadczeń podmiotów bezpośrednio uczestniczących w transgranicznym obrocie towarowym.
Takie podejście pozwoli zwiększyć skuteczność reformy, ograniczyć koszty jej wdrożenia oraz zapewnić większą pewność prawną wszystkim uczestnikom rynku.
Podsumowanie
Reforma celna Unii Europejskiej powinna prowadzić do stworzenia nowoczesnego, skutecznego i sprawiedliwego systemu, który odpowiada na wyzwania współczesnego handlu elektronicznego.
Nie może jednak prowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorcy działający na tym samym rynku i obsługujący tych samych konsumentów podlegają odmiennym obowiązkom wyłącznie z powodu przyjętej struktury organizacyjnej, modelu sprzedaży lub sposobu realizacji dostaw.
Równe zasady konkurencji wymagają równych zasad regulacyjnych, niezależnie od modelu biznesowego i struktury logistycznej.
Wierzymy, że odpowiednio skoordynowana reforma, oparta na jednolitych standardach, przewidywalnych terminach i rzeczywistym dialogu z przedsiębiorcami, może wzmocnić bezpieczeństwo obrotu towarowego, skuteczność kontroli celnych oraz konkurencyjność europejskiego rynku.
Izba Gospodarki Elektronicznej deklaruje gotowość do współpracy z administracją krajową, Komisją Europejską oraz pozostałymi instytucjami zaangażowanymi w proces reformy.
Liczymy na uwzględnienie przedstawionych postulatów w dalszych pracach legislacyjnych i wdrożeniowych.
Z wyrazami szacunku
Prezes Izby Gospodarki Elektronicznej
Patrycja Sass-Staniszewska